Wat is social engineering en wat zijn de gevaren?
Social engineering is het manipuleren en misleiden van de mens om informatie of toegang tot een systeem te kunnen verkrijgen. Hierbij wordt er gebruik gemaakt van basale menselijke reacties door urgentie te creëren of druk uit te oefenen.
Misleiding & manipulatie
Met social engineering wordt vaak bedoeld dat er niet een systeem wordt aangevallen maar kort gezegd de pijlen op de mens worden gericht.
Hierbij worden een aantal psychologische trucs uitgehaald om de mens te misleiden of manipuleren in het verstrekken van informatie of toegang verlenen tot een gebouw of systeem.
Deze aanvallen kunnen zowel offline (fysiek) of online plaatsvinden en kan zich ook buiten de organisatie op mensen in hun privé-tijd en -sfeer richten.
Hieronder staan een aantal voorbeelden van social engineering.
Offline: verspreiden USB-sticks
Hierbij verspreiden criminelen USB-sticks (of andere draagbare media) via verschillende manieren, zo kunnen ze worden achtergelaten op een parkeerplaats of andere plek maar brutalere criminelen kunnen ook net doen alsof ze een verloren USB-stick terugbrengen en inleveren bij bijvoorbeeld de receptie. Soms worden hierbij zelfs enveloppen ingezet met daadwerkelijke namen van personeel erop om het nog gerichter te maken.
Offline: meekijken op een scherm (shoulder surfing)
Vaak denken mensen er niet bij na dat als ze op een publieke locatie zoals in een trein aan het werk zijn dat er mensen mee kunnen luisteren of erger nog op een scherm mee kunnen lezen en zo mogelijk gevoelige informatie kunnen inzien, met alle gevolgen van dien.
Online: Phishing
Phishing via e-mail of via SMS/WhatsApp/Teams en andere kanalen valt ook zeker onder de noemer social engineering, omdat hierbij de mens gemanipuleerd wordt. Een nieuwere variant hierop is fraude via WhatsApp waarbij er iemand wordt nagedaan die in nood is, de zogenoemde “vriend-in-nood fraude” om geld afhandig te maken.
On- & offline: toegang verschaffen
Een trend die we de laatste tijd (helaas) steeds vaker zien is het verschaffen van toegang door mensen persoonlijk onder druk te zetten door te dreigen met doxxing (waarbij persoonlijke gegevens openbaar worden gemaakt) en andere vormen van kwalijke zaken.
Daarbij komt het ook voor dat mensen benaderd worden om hun toegang tot bedrijfsinformatie te verkopen waarbij soms flinke bedragen genoemd kunnen worden.
Adviezen
Een groot aantal van dit soort aanvallen is te voorkomen door bewustzijn te creëren van de gevaren en risico’s. Daarnaast helpt het enorm om cybersecurity vanuit een positief daglicht te benaderen, door niet fouten af te straffen en een cultuur te creëren waarbij vragen stellen bevorderd wordt. Hierdoor melden mensen zich sneller als ze in zo’n situatie terechtkomen.
Daarbij is gezond verstand altijd goed: denk na over wat je waar zegt en voer geen gevoelige gesprekken in bijvoorbeeld de trein.
Meer weten of benieuwd hoe wij hierin kunnen helpen?
Meer artikelen
- OAuth-misbruik: hoe aanvallers vertrouwde inlogpagina’s als wapen gebruikenMicrosoft waarschuwde begin maart voor een phishingtechniek waarbij aanvallers misbruik maken van OAuth, het inlogprotocol dat vrijwel elke […]
- Ransomware jaarbeeld 2025: minder meldingen, maar het risico blijftHet NCSC publiceerde het Ransomware Jaarbeeld 2025. De belangrijkste boodschap is duidelijk: het aantal gemelde ransomware-incidenten lijkt te […]
- Autonome AI‑agents op je systemen: een stille maar reële bedreigingAutonome AI‑agents zijn tools die zelfstandig taken uitvoeren op een computer of server. Ze helpen met automatisering van […]
- Odido-incident onderstreept belang van e-mailbeveiliging en awarenessUit berichtgeving van de NOS blijkt dat aanvallers bij Odido binnenkwamen via phishing. Zij deden zich voor als […]
- Coalitieakkoord 2026-2030: wat betekent dit voor cyberveiligheid en digitalisering?Het nieuwe Nederlandse coalitieakkoord bevat voor het eerst een duidelijke focus op digitale autonomie, cybersecurity en technische innovatie (eindelijk!). Daarmee erkent het kabinet dat digitale weerbaarheid geen onderwerp op de achtergrond is, maar onderdeel van nationale strategie en bedrijfsvoering.



